Holenderska umowa agencyjna
W systemie fazowym agencja jest formalnym pracodawcą, a pracę wykonujesz u jej klienta. Wraz z przechodzeniem z fazy A do B i C rośnie stabilność zatrudnienia, ale o Twoich prawach decydują także zapisy umowy, klauzula agencyjna i właściwy układ zbiorowy CAO.
Kogo dotyczy holenderski system fazowy?
System fazowy dotyczy pracowników zatrudnionych na podstawie holenderskiej umowy o pracę tymczasową z agencją (uitzendovereenkomst), do której stosuje się odpowiedni układ zbiorowy, najczęściej ABU albo NBBU. Agencja wypłaca wynagrodzenie i jest formalnym pracodawcą, natomiast firma, w której wykonujesz obowiązki, organizuje codzienną pracę i nadzór.
Nazewnictwo może się różnić. ABU używa faz A, B i C, a w dokumentach można spotkać także oznaczenia faz 1–2, 3 i 4. Najważniejsza jest nie litera, lecz rodzaj umowy, czas zaliczony do systemu i treść obowiązujących zasad.
Faza A, B i C – porównanie
Poniższe zestawienie opisuje zasady obowiązujące według CAO dla pracowników tymczasowych w dniu aktualizacji artykułu. Układ 2026–2028 zawiera także przepisy przygotowane na przyszłą zmianę ustawy. Dopóki odpowiednia zmiana prawa nie wejdzie w życie, należy stosować aktualnie obowiązujący wariant, a nie zapowiedzianą wersję.
| Faza | Czas / liczba umów | Rodzaj zatrudnienia | Co oznacza dla pracownika? |
|---|---|---|---|
| A lub 1–2 | Do 52 przepracowanych tygodni u tej samej agencji; liczą się także płatne tygodnie urlopu zgodnie z CAO. | Umowa terminowa, która może zawierać klauzulę agencyjną. W tej fazie możliwa jest większa liczba kolejnych umów. | Największa elastyczność. Zakres gwarancji godzin i wypłaty zależy od tego, czy jest uitzendbeding i czy wyłączono obowiązek dalszej wypłaty przy braku pracy. |
| B lub 3 | Obecnie maksymalnie 3 lata i maksymalnie 6 umów terminowych bez klauzuli agencyjnej. | Umowy na czas określony bez uitzendbeding, chyba że od razu uzgodniono umowę bezterminową korzystniejszą dla pracownika. | Większa przewidywalność: zakończenie pojedynczego zlecenia u klienta nie jest tym samym co automatyczne zakończenie całej umowy z agencją. |
| C lub 4 | Po zakończeniu fazy B, jeśli zatrudnienie jest kontynuowane zgodnie z zasadami CAO. | Umowa z agencją na czas nieokreślony bez klauzuli agencyjnej. | Największa stabilność. Umowę można zakończyć wyłącznie na zasadach przewidzianych dla zatrudnienia bezterminowego. |
Faza A nie zawsze kończy się dokładnie po roku kalendarzowym. Liczone są tygodnie zgodnie z definicją CAO, dlatego przerwy lub tygodnie bez pracy mogą wydłużyć moment przejścia. Zachowuj umowy i paski wypłat, aby móc odtworzyć historię.
Co oznacza uitzendbeding?
Uitzendbeding to klauzula łącząca trwanie umowy agencyjnej z trwaniem zlecenia u firmy korzystającej z pracy. Może być stosowana tylko w granicach prawa i CAO, przede wszystkim w początkowej fazie. Jej obecność powinna być zapisana w umowie.
Klauzula wpływa na to, co dzieje się, gdy klient agencji kończy zlecenie, ile wynosi okres powiadomienia i czy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia przy braku pracy. Nie zakładaj, że wszystkie umowy w fazie A są identyczne: możliwa jest również umowa bez uitzendbeding lub z wyraźnie uzgodnioną gwarancją wynagrodzenia.
Z uitzendbeding
Większe powiązanie umowy z konkretnym zleceniem. Sprawdź zasady zakończenia, powiadomienia oraz płatności, gdy firma użytkownik nie ma pracy.
Bez uitzendbeding
Koniec pracy u jednego klienta nie kończy automatycznie umowy. Agencja może szukać odpowiedniego zlecenia zastępczego.
Gwarancja godzin
Nie wynika z samej nazwy fazy. Sprawdź liczbę zakontraktowanych godzin i klauzulę o wypłacie w przypadku braku zlecenia.
Jakie prawa ma pracownik tymczasowy?
Umowa agencyjna nadal jest umową o pracę. Pracownik tymczasowy ma prawo między innymi do ustawowej płacy minimalnej, bezpiecznych warunków, urlopu, dodatku urlopowego, prawidłowego loonstrook oraz ochrony wynikającej z prawa i właściwego CAO. Od 2026 r. wspólny układ ABU/NBBU opiera wynagradzanie na zasadzie równoważnych warunków zatrudnienia względem porównywalnego pracownika u firmy użytkownika.
- Agencja powinna przed rozpoczęciem zlecenia przekazać potwierdzenie stanowiska, miejsca, godzin, stawki i dodatków.
- Wynagrodzenie i inne porównywalne warunki nie mogą być kształtowane dowolnie tylko dlatego, że zatrudnienie odbywa się przez agencję.
- Pracownik gromadzi prawo do płatnego urlopu i dodatku urlopowego.
- Chorobę należy zgłosić zgodnie z protokołem agencji i firmy użytkownika; wysokość świadczenia zależy od umowy, CAO i tego, czy zatrudnienie trwa.
- Po zakończeniu umowy może przysługiwać ustawowa odprawa przejściowa (transitievergoeding), zależnie od sposobu i podstawy zakończenia.
Jeżeli warunki ulegają zmianie, poproś o potwierdzenie na piśmie. Ustna informacja od brygadzisty nie powinna zastępować dokumentu, jeśli zmienia stawkę, liczbę godzin, miejsce pracy lub okres zatrudnienia.
Co sprawdzić przed podpisaniem umowy?
- Kto jest pracodawcą? Zanotuj pełną nazwę agencji, dane kontaktowe i kraj prawa właściwego dla umowy.
- Jakie CAO obowiązuje? Sprawdź, czy dokument wskazuje ABU, NBBU albo inny układ i gdzie można znaleźć jego aktualną wersję.
- W której jesteś fazie? Przekaż agencji wcześniejszą historię zatrudnienia, szczególnie jeśli wracasz do tej samej pracy lub klienta.
- Czy jest uitzendbeding? Poproś o wskazanie konkretnego paragrafu i wyjaśnienie, co stanie się po zakończeniu zlecenia.
- Ile godzin gwarantuje umowa? Rozróżnij przewidywany grafik od minimalnej liczby godzin, za którą rzeczywiście odpowiada pracodawca.
- Jak wygląda wynagrodzenie? Sprawdź stawkę brutto, dodatki, nadgodziny, urlop, vakantiegeld, termin wypłaty i wszystkie możliwe potrącenia.
- Jak kończy się współpraca? Zobacz datę końcową, okres powiadomienia lub wypowiedzenia oraz zasady zwrotu mieszkania i transportu.
Najczęstsze pytania o system fazowy
Czy faza A to okres próbny?
Nie. Okres próbny i faza A są różnymi pojęciami. Faza A opisuje etap zatrudnienia agencyjnego, a ewentualny okres próbny musi spełniać osobne warunki i być prawidłowo zapisany w umowie.
Czy po 52 tygodniach automatycznie dostanę fazę B?
Faza B zaczyna się, gdy po zakończeniu fazy A zatrudnienie jest kontynuowane lub zawierana jest kolejna umowa z tą samą agencją w okresie przewidzianym przez CAO. Samo osiągnięcie liczby tygodni nie gwarantuje nowej oferty, ale kolejnej współpracy nie można bez podstawy rozliczać tak, jakby historia nie istniała.
Czy zmiana firmy, w której pracuję, zeruje fazę?
Nie musi. Jeśli formalnym pracodawcą pozostaje ta sama agencja, zmiana klienta zwykle nie rozpoczyna liczenia od zera. Znaczenie może mieć również sukcesja pracodawców, gdy inna agencja przejmuje praktycznie tę samą pracę.
Czy w fazie B mam umowę bezterminową?
Zwykle nie. Faza B obejmuje umowy terminowe bez klauzuli agencyjnej. Umowa bezterminowa jest charakterystyczna dla fazy C, choć strony mogą wcześniej uzgodnić rozwiązanie korzystniejsze dla pracownika.
Co, jeśli przepisy zmienią się w trakcie mojej umowy?
Nowe ustawy i CAO mogą zawierać datę wejścia w życie oraz przepisy przejściowe. Nie należy samodzielnie stosować planowanych zasad przed tą datą. Poproś agencję o aktualne wyjaśnienie dotyczące właśnie Twojej historii i umowy.
